Od 8 do 8/0, czyli kilka słów o brzeszczotach

Ramka do brzeszczotów (gesztelka, piłka włosowa) leżąca na stole i uśmiechająca się do Ciebie.
Ramka do brzeszczotów (gesztelka, piłka włosowa) leżąca na stole i uśmiechająca się do Ciebie.

Na ramce montujemy brzeszczoty, aby później móc wycinać nimi szalone, skomplikowane i niebywale ambitne wzory np. w metalowej blasze. Ramki są dostępne w prawie każdym sklepie z artykułami dla jubilerów, tak samo brzeszczoty. Ale jaki rodzaj brzeszczotów wybrać, kiedy jesteś jeszcze przed pierwszym cięciem? 🙂

Wszystkie brzeszczoty jubilerskie mają długość 130mm, ale pozostałe ich wymiary zmieniają się zależnie od rozmiaru. Brzeszczoty konkretnego rozmiaru, ale wykonane przez różnych producentów też mogą się nieznacznie różnić między sobą, jednak nie sa to różnice które mogłyby znacząco wpływać na komfort pracy.

Najbardziej popularny rozmiar brzeszczotów to 3/0 – jest w miarę uniwersalny i nada się do większości prac, więc jeśli nie wiesz, który kupić na początek, polecam właśnie 3/0. Drobniejsze brzeszczoty (najdrobniejsze to 8/0) służą do wycinania mniejszych detali, grubsze  (najgrubszy to 8)- do mniej precyzyjnych cięć i grubszych blach. Przy okazji: niech Cię nie zaskoczy, że brzeszczoty są sprzedawane w tuzinach i grosach 🙂

Poniżej tabelka z poglądową rozmiarówką. Czasami może się zdarzyć, że potrzebujesz brzeszczotu o konkretnej grubości, szczególnie do zadań, w których chcesz aby jeden element pasownie wchodził w drugi. Jeśli nie masz pod ręką suwmiarki lub śruby mikrometrycznej, możesz zerknąć do tej tabelki 🙂

Do pracy mogą Ci się również przydać inne brzeszczoty, przeznaczone do miększych materiałów np. drewna. W takiej sytuacji sprawdzą się brzeszczoty spiralne i typu reverse.

Rozmiar brzeszczotu Grubość Szerokość Ilość zębów na centymetr
8/0 0,15 mm 0,33 mm 34
7/0 0,18 mm 0,36 mm 34
6/0 0,18 mm 0,36 mm 33
5/0 0,20 mm 0,41 mm 29
4/0 0,23 mm 0,43 mm 27
3/0 0,25 mm 0,48 mm 24
2/0 0,25 mm 0,53 mm 21
0 0,28 mm 0,58 mm 20
1 0,30 mm 0,64 mm 21
2 0,30 mm 0,69 mm 17
3 0,33 mm 0,73 mm 16
4 0,36 mm 0,75 mm 15
5 0,38 mm 0,79 mm 14
6 0,41 mm 0,84 mm 13
7 0,43 mm 0,94 mm 12
8 0,51 mm 1,14 mm 11

Fine (fajn)

Słowa Fine w środowisku złotniczym używa się na określenie czystego metalu szlachetnego. Ponieważ techniki rafinacji złota nie pozwalają na uzyskanie 100% czystego złota, w praktyce spotkamy się z fine’m w postaci złota o próbie 999 (99,9% zawartości złota), lub 999,9 (99,99% zawartości złota).

Historycznie czyste złoto oznacza się jako złoto 24-karatowe.

sztabki złota próby 999,9
sztabki złota próby 999,9

Everything is fine

– jak mawiają amerykańscy złotnicy

Fel (fartuch)

Wycięcie stołu ze sztycą, pod spodem fel.
Wycięcie stołu ze sztycą, pod spodem fel.

Kawałek skóry, lub materiału skóropodobnego podpięty pod wycięciem stołu złotniczego. Jego zadaniem jest zbieranie opiłków metalu powstających podczas obrabiania bizuteri na sztycy. Dodatkowo dzięki obecności fela małe przemioty (elementy biżuterii, kamienie) wpadaja do niego zamiast spadać na podłogę co, zwłaszcza początkującemu zlotnikowi, nieraz oszczędzi żmudnych poszukiwań;) Fel powinien być zamontowany na takiej wysokości, żeby nie przeszkadzał w pracy przy sztycy, ale żeby nie zawadzać o niego kolanami. Formuje się go w taki sposób, aby przedmioty z niego nie wypadały.

Felu, felu, mój ty drogi przyjacielu

jak nucą złotnicy z podkarpacia 😉

Sztyca (klin, fajnagiel, jaskółka)

Drewniany klin montowany do stołu jubilerskiego. To na nim piłuje się i szlifuje biżuterię. Powinien posiadać wycięcie pozwalające na stabilne unieruchomienie pierścionka w pionie i wgłębienie, które pomoże nam ustawić go poziomo. Wgłębienia i wycięcia najlepiej wykonać samemu, wedle swoich potrzeb i upodobań. Jeśli nasza sztyca jest wycięta w kształt jaskółczego ogona, można nazywać ją jaskółką. Osoby z majsterkowym zacięciem mogą same wykonać klin, jednak są one też dostępne w sprzedaży.

Sztyca z wyciętymi rowkami i wypiłowaniami.
Sztyca z wyciętymi rowkami i wypiłowaniami.

Suwmiarka

Suwmiarka to podstawowe narzędzie pomiarowe wszędzie tam, gdzie potrzebne jest precyzyjne określenie wymiarów przestrzennego przedmiotu. Trudno o lepszy przykład zastosowania suwmiarki niż złotnictwo. Pozwala, bez sięgania po bardziej specjalistyczne narzędzia szybko ocenić grubość drutu, rozmiar kamienia, czy średnicę otworu. W złotnictwie suwmiarka jest narzędziem równie podstawowym co linijka w geometrii.

suwmiarka analogowa
suwmiarka analogowa

Suwmiarki bez noniusza wywodzą się ze starożytnych Chin, ale swój obecny kształt zawdzięczają Pierre’owi Vernier’owi. To francuski matematyk, który w 1631 roku opracował specjalną skalę, która pozwala na wykonywanie precyzyjnych pomiarów za pomocą suwmiarki.

Pierre Vernier nazwał swój wynalazek na cześć portugalskiego astronoma i matematyka – Portugalczyk Pedro Nunes (łac. Nonius) wymyślił wcześniej – bo w 1542 roku – podobny system, ale trudniejszy w użyciu. Stąd w niektórych językach przyjęła się nazwa “noniusz”, a w niektórych “vernier” (np. po polsku mówimy “suwmiarka z noniuszem”, a po angielsku “vernier caliper”).

Dlaczego w dzisiejszych czasach w ogóle uczyć się obslugi suwmiarki analogowej, skoro mamy już elektroniczne? Chociażby po to, żeby co jakiś czas móc zweryfikować, czy mierząc twoją elektroniczną suwmiarką otrzymujesz prawidłowe wyniki pomiarów 🙂

Chcesz opanować pomiar suwmiarką analogową?
Zobacz nasz poradnik 🙂